Sexamos francos; a sociedade galega non se preocupa demasiado polo futuro da súa lingua. O da lingua, nin é un tema socialmente importante nin está nas cavilacións da maior parte dos cidadáns. E, á marxe dos pronunciamentos politicamente correctos, os últimos traballos de investigación (e, sobre todo, unha simple ollada á sociedade) demostran esa apatía dos galegos e galegas con respecto á sorte da súa lingua. Corenta anos despois de que Celso Emilio Ferreiro definise o galego como «lingua proletaria do meu pobo», e a pesar dos innegables avances, penden sobre ela case os mesmos prexuízos que daquela. Hoxe, e coa complicidade dunha TVG folclorizante, o galego segue estando maioritariamente asociado ás clases sociais máis desfavorecidas, ou aos perseverantes nacionalistas e aos profesores de galego. Ademais, a presión desgaleguizadora da escola resulta esmagadora. De feito, é extraño o neno ou nena que, logo de ser educado en galego, non sufra o abandono da súa lingua ao ser escolarizado: para non sentirse «distinto» acaba falando exclusivamente en castelán, mesmo cos seus pais.
Se algo se desprende de todo isto é que logo de vinte anos da posta en marcha da Lei de Normalización Lingüística, o balance non pode ser positivo. Ademais, no ámbito político prodúcese un feito dobremente perverso. Por unha banda, os partidos de configuración estatal autoexclúense da promoción e defensa da lingua galega, e déixanlle ao nacionalismo o campo libre. Por outra, e en consecuencia, o nacionalismo tende a unha perigosa patrimonialización do galego. Nestas circunstancias, os cidadáns acaban por asumir que hoxe a lingua, que pertence á identidade cultural de todos os galegos e galegas e non ten ideoloxía (as linguas non a teñen), é unha cuestión que só lle afecta ás persoas que se identifican politicamente co nacionalismo.
A pesar de todo, é certo que a nosa lingua ten vida para moitos anos. Pero unha cousa é a vida e outra a vitalidade. Por iso, para vitalizar e restituír socialmente o galego no lugar que lle corresponde é necesario un apoio participativo das e dos cidadáns e unha nova e decidida política lingüística, que implique a todos os sectores sociais, que teña obxectivos e seguimento e que neutralice os principais prexuízos da poboación. Mentres tanto, en torno ao 17 de maio, o Día das Letras Galegas, teremos que seguir falando da lingua en vez de facelo de literatura.
Fran Alonso, Cabrafanada (13/8/09, publicado orixinalmente o 17/5/02)
Créanme, y no lo achaquen a un recurso retórico, si les digo que todavía no tengo claro qué pensar de la famosa encuesta a los padres sobre sus preferencias de idioma en la educación. Y no porque no haya leído todo tipo de interpretaciones, sino por ello. [...]
Mariola Moreno 
Os que 
Galicia está perdendo peso demográfico a cada paso. A participación do seu PIB no total estatal está en pleno proceso de redución en lóxica coherencia co seu menor índice de crecemento. O novo modelo irá quitándolle parte do financiamento que ata agora lle correspondía -e que facilitou investimentos irresponsables por parte de gobernos mediocres-, e cabe tamén que perda as súas institucións financeiras -tal vez Caixa Galicia acabe sendo unha sucursal de Caja Madrid, en perfecta metáfora de por onde van os tiros-. Ademais, está no camiño de disolver os principais trazos da súa identidade histórica -incluído o lingüístico- e a indiferenza social avala a ausencia dunha discusión sobre un novo estatuto que puidera intentar limar algún destes aspectos.
1. Feijóo aspira a promover dous ideoloxemas constitutivos de todo o sistema de coordenadas do seu “pensamento” político: un é a súa noción de liberdade, o outro é a súa noción de pobo.
Nunca se víu até agora, e non será doado dar con semellanzas noutros paises, un caso tan evidente dun Governo elexido que non sabe facer outra cousa máis que destruir. Non só arruinar boa parte do traballo do Governo anterior, senón indo máis alá, demolir elementos básicos do feito desde 1981 sobre a base dun proxecto de país foi expresado tanto polos que teñen a Galiza por nación como por aqueles teñen outra visión e recoñecido por todos como bó para a sociedade galega.
As informacións que quita todos os días o xornal La Voz de Galicia contra a actuación do bipartito, nomeadamente contra o sector nacionalista do anterior goberno, son, para min, unha mostra evidente de campaña máis ou menos organizada. A propia estructura interna da Voz, que semella encomendar aos seus articulistas o tema do día e mesmo a algún redactor (que non asina co seu nome, en clara vulneración do máis elemental criterio deontolóxico que esixe, salvo para casos excepcionais, a autoría) a breve homilía en portada, permite a identificación do que parece unha elaborada estratexia de desacreditar o labor dos catro anos de anterior goberno de PSdG e BNG. Non entro en máis miudenzas (censura sobre certos temas ou persoas, control riguroso sobre a opinión, intereses sobre determinados sectores económicos, afinidades confesas por medios sutiles) porque ese non é o meu interese neste post. Necesito afirmar esta miña impresión sobre o comportamento do xornal para facerme eco das noticias que van saíndo estes días. Salvado o peculiar modo de presentar estas noticias (e de calar outras, como o do Porto Exterior da Coruña, salvo que vexan que non hai cartos ou que polas fiestras de Sabón non ven pasar os camións necesarios), os feitos reseñados son gravísimos de por si. 
Desde o meu punto de vista a unidade tanto pode ser boa como mala. Na maioría dos casos, aínda que non sempre, a unidade é reclamada desde unha posición de dominio porque case sempre a favorece. Sabémolo ben os/as nacionalistas. Pero tamén desde a perspectiva dos dereitos individuais, a unidade é reclamada, en moitas ocasións, por quen ostenta a posición dominante e senón pensemos nunha grande parte dos procesos de divorcio. As veces, rachar á unidade é a única alternativa para quen está na posición máis débil. O dereito de autodeterminación ou de divorcio, mesmo aquelas medidas que facilitan a separación, son avances sociais porque, en xeral, benefician ás persoas e pobos baixo situación de dominio.